ปฏิกิริยารีดอกซ์

ปฏิกิริยาเคมีกับการถ่ายโอนอิเล็กตรอน

กลับหน้าหลักหน้าแรก                          คลิก Back จ้ะกลับหน้าที่แล้ว

 

  ปฏิกิริยารีดอกซ์

         ปฏิกิริยารีดอกซ์ หรือปฏิกิริยาออกซิเดชัน-รีดักชัน (Oxidation-Reduction Reaction) จะเกิดสองปฏิกิริยาย่อยควบคู่กันไปเสมอ นั่นคือ ปฏิกิริยาออกซิเดชัน (Oxidation Reaction) และ ปฏิกิริยารีดักชัน (Reduction Reaction) ปฏิกิริยารีดอกซ์ส่วนมากจะเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น การนำโลหะสังกะสี (Zn) จุ่มลงไปในสารละลายของทองแดง (Cu 2+ ) ดังรูป


คลิกที่ภาพเพื่อดูภาพขนาดใหญ่

ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นเป็นไปตามสมการ


Zn(s) + Cu2+ (aq) →  Zn2+ (aq) + Cu(s)

อิเล็กตรอนจะถูกถ่ายโอนจาก Zn ไปยัง Cu2+ ในสารละลายได้โดยตรง สิ่งที่จะสังเกตเห็นได้ชัดเจนก็คือ แผ่นสังกะสีจะกร่อน มีตะกอนของทองแดงเกิดขึ้นบนแผ่นสังกะสี และเมื่อตั้งทิ้งไว้สารละลายสีฟ้าของ Cu2+ จะค่อยๆ เปลี่ยนเป็นไม่มีสี โดยเกิดปฏิกิริยาย่อย หรือที่เรียกว่าครึ่งปฏิกิริยา (half-reaction) คือ

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน เป็นปฏิกิริยาที่มีการให้อิเล็กตรอน โดย Zn ให้อิเล็กตรอนแล้วกลายเป็น Zn 2+

Zn(s) → Zn2+(aq) + 2e -         _______(1)


ถ้าพิจารณา เลขออกซิเดชัน ของ Zn เมื่อให้อิเล็กตรอนแล้วมี เลขออกซิเดชันเพิ่มขึ้นจาก 0 เป็น +2 ปฏิกิริยาออกซิเดชันจึงเป็นปฏิกิริยาที่มีการเพิ่มขึ้นของเลขออกซิเดชัน และอาจกล่าวว่า สารที่สูญเสียอิเล็กตรอนและเลขออกซิเดชันเพิ่มขึ้น (Zn) นี้ถูกออกซิไดซ

คลิก Top กลับข้าขึ้นข้างบน          มีต่อค้าบ มีต่อ

 

 

ปฏิกิริยารีดักชัน เป็นปฏิกิริยาที่มีการรับอิเล็กตรอน โดย Cu2+ (aq) รับอิเล็กตรอนแล้วกลายเป็นอะตอมของ Cu

 

Cu2+ (aq) + 2e - →  Cu(s)   _______(2)

Cu 2+ เมื่อรับอิเล็กตรอนแล้วมี เลขออกซิเดชันลดลงจาก +2 เป็น 0 ปฏิกิริยารีดักชันจึงเป็นปฏิกิริยาที่มีการลดลงของเลขออกซิเดชัน และอาจกล่าวว่า สารที่รับอิเล็กตรอนและมีเลขออกซิเดชันลดลง (Cu 2+ ) นี้ถูกรีดิวซ์

เมื่อรวมปฏิกิริยา (1) และ (2) จะได้ปฏิกิริยาดังสมการ

Zn(s) + Cu2+ (aq)→ Zn2+(aq) +Cu(s)   __________ (3)

ปฏิกิริยา (3) เรียกว่า ปฏิกิริยาออกซิเดชัน-รีดักชัน หรือหรือเรียกสั้นๆ ว่า ปฏิกิริยารีดอกซ์ โดย Zn รีดิวซ์ Cu2+ ให้เป็น Cu และCu2+ ออกซิไดซ์ Zn ให้กลายเป็น Zn2+ หรืออาจกล่าวว่าCu2+ ถูกรีดิวซ์โดย Zn และ Zn ถูกออกซิไดซ์โดย Cu2+  Zn จึงเป็น ตัวรีดิวซ์ (reducing agent) และ Cu2+ เป็น ตัวออกซิไดซ์ (oxidizing agent)

ตัวอย่างปฏิกิริยารีดอกซ์เพิ่มเติม

H2(g) + I2(g)
→ 
2HI(g)
2KClO3(s)
→ 
2KCl(s) + 3O2(g)
2Na(s) + H2O(l)
→ 
2NaOH(aq) + H2(g)
Cu(s) + 2AgNO3(aq)
→ 
Cu(NO3)2(aq) + 2Ag(s)
Cl2(g) + 2Br-(aq)
→ 
2Cl-(aq) + Br2(l)

1. จงพิจารณาปฏิกิริยาต่อไปนี้ แล้วระบุว่าปฏิกิริยาใดเป็นปฏิกิริยารีดอกซ์ และปฏิกิริยาใดไม่เป็นปฏิกิริยารีดอกซ์
 1.1)  2CH3COOH(aq) + CaCO3(s) →(CH3COO)2Ca(aq) + CO2(g) + H2O(l) 

2). 1.2 Cl2(g) + 2OH-(aq) → ClO-(aq) + Cl-(aq) + H2O(l)

คำตอบ

2. จงระบุตัวออกซิไดซ์และตัวรีดิวซ์ของปฏิกิริยาต่อไปนี้

2.1 4NH3 + 5O2 →4NO + 6H2O
2.2 CrCl3 + Na2O2 + NaOH →Na2CrO4 + NaCl + H2O

คำตอบ

คลิก Top กลับข้าขึ้นข้างบน 

 

 

 

สารบัญเว็บ : Site Map

กลับหน้าแรกโฮมเพจฟิสิกส์ราชมงคล